Τρίτη, 25 Απριλίου 2017

Ιωάννης και Αντώνιος Καρακατσάνης, δύο γλύπτες από την Παχεία Ράχη της Αίγινας

 Αφρομή για να ξαναθυμηθούμε τους δύο καλλιτέχνες από την Παχεία Ράχη της Αίγινας είναι η παραπάνω φωτογραφία που μας έστειλε η φίλη της "Οδου Αιγίνης" κ. Τζένη Παπανικολάου. Ο  πατέρας της κ. Καρακατσάνη φωτογραφίζεται μπροστά στον τότε φάρο του λιμανιού της Αίγινας  το μακρινό 1930. Στη φωτογραφία  ο πατέρας της Α. Καρακατσάνης.

 (Απόσπασμα από το βιβλίο του Γ.Μπήτρου: 
"Παχεία Ράχη, ο οικισμός η  ιστορία ο τόπος, οι άνθρωποι, οι άγιοι")
  Η πνευματικότητα των ανθρώπων της Παχείας Ράχης κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα αλλά και των πρώτων δεκαετιών του 20ου,  δεν οφείλεται μόνο  στην εργασία των αξιόλογων δασκάλων της, αλλά  και   στην φιλομάθεια  των κατοίκων της. Η Παχεία Ράχη δεν έδωσε στο διάβα των αιώνων μόνο αγίους και αγωνιστές, αλλά και καλλιτέχνες άξιους τεχνίτες και λαμπρούς επιστήμονες.  Ξεχωρίζουμε την οικογένεια Καρακατσάνη που με το έργο της λάμπρυνε το μικρό χωριό της Αίγινας.
   Από την Παχειά Ράχη προέρχεται και ο Αιγινήτης γλύπτης Ιωάννης Καρακατσάνης  ο  οποίος γεννήθηκε στο χωριό το 1857, μαθητής και βοηθός του περίφημου γλύπτη Λεωνίδα Δρόση, όπου σε συνεργασία μαζί του φιλοτέχνησαν τα αγάλματα της Ακαδημίας Αθηνών. Ο Ιωάννης Καρακατσάνης φιλοτέχνησε πολλές μορφές της επανάστασης του 1821, όπως το Ρήγα Φεραίο, τον Μπότσαρη, το Μιαούλη, τον Τομπάζη, τον Καραϊσκάκη για τις οποίες βραβεύτηκε στην Ολυμπιακή Έκθεση του 1898. Τα πιο γνωστά έργα  του Ιωάννη Καρακατσάνη  είναι η μαρμάρινη βάση του αγάλματος του Κολοκοτρώνη στην Αθήνα και ο ανδριάντας του Αθανάσιου Διάκου στη Λαμία. Πολλά γλυπτά του σώζονται στο Α΄ νεκροταφείο Αθηνών και στο νεκροταφείο της Αίγινας. Επίσης σε αυτόν ανήκει η προτομή του Ι. Καποδίστρια  στον κήπο δίπλα στην εκκλησία της Παναγίτσας. Το έργο του , όπως αναφέρει η κ. Μ. Γαλάνη – Κρητικού χαρακτηρίζεται από συμμετρία, αρμονία, άνεση στην επεξεργασία του υλικού και πειστικότητα στην ακριβή αναπαράσταση. Το σπίτι του στην Αθήνα έχει κριθεί διατηρητέο και κοσμείται από πολλά έργα του, ανάμεσα στα οποία και  οι «Τρεις χάριτες» σε στιλ Καρυάτιδων.
 Ο Ι. Καρακατσάνης  παντρεύτηκε τη Ξανθή Τσολάκου,  επίσης από την Παχεία Ράχη      Ο ίδιος πέθανε σε ηλικία μόλις  50 ετών, το 1907 στην Αθήνα. Ο μικρότερος γιός  του, Μιχαήλ Καρακατσάνης  γεννήθηκε  το1890 στην Αθήνα. Φοίτησε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και πέθανε πολύ νωρίς, το 1918, μόλις είκοσι οκτώ ετών. Δεν πρόλαβε να αφήσει μεγάλο έργο. Στην Αίγινα φιλοτέχνησε το Μνημείο των  Πεσόντων  που βρίσκεται  στο λιμάνι.
   Ο μεγαλύτερος γιός του γλύπτη Ι. Καρακατσάνη, Αντώνιος, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1887. Αν και είχε ταλέντο στην γλυπτική και τη ζωγραφική, με παρότρυνση του πατέρα του ακολούθησε τις Νομικές Σπουδές. Το 1910 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ της Νομικής Σχολής και το 1912 διορίστηκε στο Γενικό Λογιστήριο του κράτους ως γραφεύς Β΄, ενώ κατόπιν ανεβαίνοντας την ιεραρχία έγινε Γενικός Διευθυντής. Από το 1912 – 1915 συνεργάστηκε με το μετακληθέντα    Ιταλό οικονομολόγο Ζαπελόνι για την οργάνωση του Γενικού Λογιστηρίου. Συμμετείχε στο συνέδριο ειρήνης στο Παρίσι  συνοδεύοντας τον Ελ. Βενιζέλο και στην οικονομική διάσκεψη της Γενεύης, μαζί με τον Δ. Γούναρη. Πραγματοποίησε την μετεκπαίδευσή του στην Ελβετία, όπου μελέτησε το σύστημα των σιδηροδρόμων και στην Ιταλία όπου μελέτησε το  σύστημα του Ιταλικού Λογιστηρίου. Μιλούσε Αγγλικά, Γαλλικά και Ιταλικά.
   Υπήρξε πρόεδρος του ΟΔΕΠ, του Ταμείου Εργασίας και Συντάξεως Ηθοποιών, Αντιπρόεδρος της Αναργυρείου Σχολής Σπετσών, Διευθύνων Σύμβουλος της Σιβιτανιδείου Σχολής, Πρόεδρος της Επιτροπής Γραμματοσήμων, Σύμβουλος του ΕΟΤ, και του Ωδείου Αθηνών και πολλών οικονομικών συμβουλίων. Τελείωσε τη σταδιοδρομία του στο Δημόσιο ως αντιπρόεδρος του ΑΣΔΥ [Ανώτατο Συμβούλιο Δημοσίων Υπηρεσιών].
   Για  την πολυσχιδή δράση του και προσφορά τιμήθηκε με τον Αργυρό Σταυρό του Σωτήρος, το Χρυσό Σταυρό του Γεωργίου, τον Ταξιάρχη του Γεωργίου Α΄, τον Ταξιάρχη του Φοίνικος, καθώς και με δύο πολεμικά παράσημα.
   Από το γάμο του με την Όλγα Βατιάδου απέκτησε τέσσερα κορίτσια. Δεν ξέχασε όμως ούτε στιγμή την Αίγινα, στην οποία προσέφερε πολύτιμες υπηρεσίες, οι οποίες δυστυχώς σήμερα δεν είναι γνωστές. Υπήρξε πρόεδρος της Τοπικής Επιτροπής Τουρισμού της Αίγινας. Μερίμνησε για την κατασκευή του δρόμου Αίγινας – Σουβάλας,  φρόντισε για δενδροφυτεύσεις και δημιουργία πάρκιν. Συνέβαλε στην ίδρυση και τον εξοπλισμό του Νοσοκομείου Αιγίνης. Ίδρυσε την Καποδιστριακή Βιβλιοθήκη της Αίγινας και το Μορφωτικό Σύλλογο του οποίου ήταν πρόεδρος επί πολλά χρόνια. Επίσης για πολλά χρόνια  υπήρξε πρόεδρος του  συλλόγου των εν Αθήναις Αιγινητών. Πληροφορούμενος την καταγωγή των Αγίων Ιούλιου και Ιουλιανού από την Παχεία Ράχη, οργάνωσε εκδρομή του Συλλόγου των Εν Αθήναις Αιγινητών στο Gonzano της Ιταλίας όπου τον υποδέχθηκε ο δήμαρχος της πόλης.
   Εκτός από διακεκριμένος νομικός ο  Α. Καρακατσάνης υπήρξε ταλαντούχος ζωγράφος και γλύπτης. Έβρισκε χρόνο να ασχολείται ερασιτεχνικά με τον κινηματογράφο, τη φωτογραφία ενώ έπαιζε θαυμάσια κιθάρα, τραγουδούσε, έγραφε και μετέφραζε. Οι φίλοι του τον αποκαλούσαν “Homo Universalis  και «Μικρό Μιχαήλ Άγγελο». Ο Αντώνης Καρακατσάνης πέρασε στην ιστορία του ελληνικού Δημοσίου ως ο «τίμιος Καρακατσάνης» λόγω της ακεραιότητας, της διακιοσύνης και της εντιμότητάς του. Πέθανε στην Αθήνα το 1970.
 
   Ευχαριστούμε την κ. Αννίτα Λεούση - Χαρτοφύλακα για τις φωτογραφίες.

Δευτέρα, 24 Απριλίου 2017

Ο βομβαρδισμός και η βύθιση του Α/Τ "ΥΔΡΑ" στη Λαούσα



   Τούτες τις τελευταίες μέρες του Απρίλη ο νους μας γυρνά  στις Λαούσες και στο ιστορικό γεγονός που έλαβε χώρα στην περιοχή κατά τη διάρκεια του Γερμανικού πολέμου. Ήταν τέτοιες μέρες όταν τα Γερμανικά στούκας εντόπισαν και βύθισαν το αντιτορπιλικό "ΥΔΡΑ".
     Κατά  τη διάρκεια  του πολέμου του ’40 δεν μνημονεύονται από τους Αιγινήτες  κάποιες πολεμικές επιχειρήσεις  να έχουν λάβει χώρα στο νησί. Αυτό όμως που δεν μπορεί να σβηστεί από τη μνήμη τους είναι ο ανατριχιαστικός ήχος από τα Γερμανικά στούκας τα οποία  πετούσαν χαμηλά. Εκτός από δύο βόμβες  που έπεσαν κοντά στην Παναγίτσα  στο λιμάνι και  στο νεκροταφείο της Κυψέλης, η Αίγινα δεν βομβαρδίστηκε από τους Γερμανούς. Χαραγμένη  όμως στη μνήμη των κατοίκων του χωριού της  Κυψέλης θα μείνει το απομεσήμερο εκείνο του Απριλίου του 1941, όταν στη νότια πλευρά της Λαούσας τα  Γερμανικά αεροπλάνα βύθισαν το ελληνικό πολεμικό πλοίο  «Ύδρα». Το «Υδράκι» όπως  εξακολουθούν ακόμα και σήμερα  να το αποκαλούν όσοι  έζησαν τα γεγονότα τότε, ερχόταν από τον Πόρο [σύμφωνα με κάποιους άλλους , ενδέχεται να είχε βγει από τον Ισθμό] με προορισμό τον Πειραιά. Οι  Γερμανοί  όταν αντιλήφθηκαν την πορεία του εξαπέλυσαν τρία  στούκας τα οποία ξεπρόβαλαν πίσω από τα βουνά της Σαλαμίνας. Το  «Υδράκι» προσπάθησε  να προφυλαχθεί πίσω από τις Λαούσες. Ο βομβαρδισμός όμως ήταν ανελέητος. Σε λίγα λεπτά βούλιαξε.
 Οι κάτοικοι της Κυψέλης που παρακολουθούσαν το κακό έτρεξαν προς την παραλία του Λεόντι. Κάποιοι από το πλήρωμα του πλοίου πνίγηκαν, όσοι επέζησαν κατόρθωσαν να ανέβουν στις Λαούσες ενώ όσοι  είχαν δυνάμεις κολύμπησαν και βγήκαν στο Λεόντι, όπου δέχθηκαν τις πρώτες βοήθειες των κατοίκων. Οι τραυματίες νοσηλεύτηκαν στο στρατιωτικό νοσοκομείο της πόλης [σημερινό ξενοδοχείο «Μιράντα»]. Πολεμικό πλοίο που κατέφθασε τις επόμενες ώρες περισυνέλεξε  τους επιζώντες. Η ιστορικός Γωγώ Κουκικούρδη αναφερόμενη σε αυτή την τραγική εικόνα  του πολέμου, μας κατέθεσε σε συνέντευξη της πριν από χρόνια ότι ήταν φοβερό να  βλέπει κανείς ανθρώπους κτυπημένους, κομματιασμένους από τις οβίδες. Οι  Αιγινήτισσες – εθελόντριες – νοσοκόμες, τους περιποιήθηκαν και όταν ήταν να φύγουν έγινε μια εκδήλωση  από τα παιδιά του Συλλόγου που είχε φτιάξει με άλλες κυρίες  η Γ. Κουλικούρδη. Τους έκαναν τραπέζι, τους πρόσφεραν λουλούδια, τους τραγούδησαν. Και όλα αυτά λίγο πριν  έρθουν  οι Γερμανοί στην Αίγινα.
    Τα τελευταία  χρόνια γίνεται επιμνημόσυνη δέηση  για  τους ναυτικούς  που έχασαν τη ζωή τους στη  Λαούσα. Η  βύθιση  του «Ύδρα» από τους Γερμανούς, η μοναδική ίσως πολεμική επιχείρηση που έλαβε χώρα στην περιοχή μας, είναι  εντελώς άγνωστη στους νεότερους. Τούτες  τις μέρες   και αν τύχει να  ταξιδεύουμε με το πλοίο της γραμμής,  ας  κοιτάξουμε   στη νησίδα της Λαούσας και τη θάλασσα της  περιοχής. Στη σιωπή του βυθού  αναπαύεται το κουφάρι του ιστορικού πλοίου  και οι ηρωικές ψυχές του πληρώματος του. Είναι  κρίμα  που μέχρι σήμερα  δεν έχει γίνει  κάποια προσπάθεια  να στηθεί κάποιο μνημείο ή έστω ένας απλός σταυρός πάνω στις Λαούσες για να θυμίζει το ιστορικό αυτό γεγονός.

Στον Άη -Γιώργη στο κάστρο της Παλιαχώρας.

 Οι κάτοικοι  της Παλιαχώρας έκτισαν μέσα στο κάστρο του οικισμού τους ένα διπλό ναό αφιερωμένο σε δύο στρατιωτικούς Αγίους το Γεώργιο και το Δημήτριο προκειμένου να προστατεύουν και οι δύο την πολιτεία  τους από τις βαρβαρικές επιδρομές.
   Σε  υψόμετρο 355 μ. από όπου το θέαμα  προς την ενδοχώρα της Αίγινας αλλά και  τη θάλασσα και τις αντικρινές ακτές είναι μαγευτικό υψώνεται ένας ναός που πραξενεύει τον αναυποψίαστο επισκέπτη. Είναι διπλός. Πρόκειται  για δίκογχη (δίδυμη) βασιλική. Ο εσωτερικός χώρος χωρίζεται με τοίχο. Ο ναός είναι κτισμένος από ακατέργαστη πέτρα με χρήση συνεκτικού κονιάματος.
   Το δεξιό κλίτος (νότιο) - ο δεξιός ναός είναι αφιερωμένος  στον Άγιο Δημήτριο και είναι ο Ορθόδοξος ναός, σε αντίθεση με το αριστερό κλίτος (βόρειο) που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο.

Η ανέγερση των δύο ναών τοποθετείται στον 16ο  -17ο αιώνα. Σε επιγραφή που βρίσκεται εντοιχισμένη στο δεξιό κλίτος  διαβάζουμε  το όνομα "Βριέννη"  που φέρουν βυζαντινές οικογένειες και οικογένειες των γαλλικής καταγωγής δουκών των Αθηνών. Παρόμοια επιγραφή συναντάμε και στην εκκλησία των  Ταξιαρχών της Παλιαχώρας.
   Ο Μίλερ αναφέρει  πως το 1537 ο τελευταίος βενετσιάνος διοικητής, στο άκουσμα της εμφάνισης του Μπαρμπαρόσα γονάτισε και παρακάλεσε τους Αγίους να σώσουν την Χώρα από τον εχθρό.
   Αναφέρεται επίσης πως μέχρι  το 1663 η εκκλησία λειτουργούνταν, αφού σε αυτή ιερούργησε τότε ο Ιησουίτης Φραγκίσκος Richardo.
   Οι τελευταίες εργασίες συντήρησης έγιναν το 1967. Από τότε ο ναός είναι σε απελπιστική κατάσταση. Το δάπεδο γεμάτο χώματα. το ιερό αφύλακτο. . Εγκατάλειψη παντού. Ίσως ο διπλός ναός αυτός να είναι στη χειρότερη κατάσταση από όλους της Παλιαχώρας. Ένας λόγος που εξηγεί ή δικαιολογεί  αυτή  την κατάσταση είναι  η δυσκολία πρόσβασης στο ναό μια που κάποιος πρέπει να αναριχηθεί με πολύ προσοχή στην πλαγιά.
   Αναρωτιόμαστε αν έχει λειτουργηθεί ποτέ!!!
 Εμείς ας κρατήσουμε  την υπόσχεση και το ενδιαφέρον του π.Δαμασκηνού να τον καθαρίσει και να τον λειτουργήσει κάποια στιγμή


O Στάθης Ψάλτης στην ταινία "Νίκος Καζαντζάκης" του Γ.Σμαραγδή

   Πολλές  οι δημοσιεύσεις και τα σχόλια  στον ηλεκτρονικό  τύπο  για την παρουσία του Στάθη Ψάλτη στο σινεμά και στο θεάτρο. Ενός καλλιτέχνη που έγινε ευρέως γνωστός μέσα από τις ταινίες  της δεκαετίας  του '80 αλλά  και από τις επιθεωρήσεις  στις οποίες  πρωταγωνιστούσε στις Αθηναϊκές σκηνές και ιδιαίτερα στο παλιό Δελφινάριο  του Πειραιά  τα καλοκαίρια. Ο Ψάλτης που πρωτοείδαμε στον "Συμβολαιογράφο" της ΕΡΤ είχε και πολλά άλλα πρόσωπα, ενσάρκωσε ρόλους  πουτο πλατύ κοινό δεν απόλαυσε. Έπαιξε και το "Ημερολόγιο ενός  τρελού" ή στην "Θεοδώρα" της Μ.Ντενίση αλλά  και φέτος  το φθινόπωρο πρωταγωνίστησε σε έναν πολύ ιδιαίτερο ρόλο στο έργο "Ρωμαίος και Ιουλιέτα"  του Σαίξπηρ  στο θέατρο "Πάνθεον", στο ρόλο  της παραμάνας σε σκηνοθεσία Δημήτρη Λιγνάδη.

    Ο Στάθης Ψάλτης, ο οποίος απεβίωσε σε ηλικία 66 ετών, δεν πρόλαβε να δει στις κινηματογραφικές αίθουσες την νέα ταινία του Γιάννη Σμαραγδή, στην οποία πρωταγωνιστεί.
Πρόκειται για την ταινία, «Νίκος Καζαντζάκης» – μέρος της οποίας γυρίστηκε και στην Αίγινα- η οποία αναμένεται να βγει στις αίθουσες το προσεχές φθινόπωρο με τον αγαπημένο ηθοποιό να υποδύεται το ρόλο του ηγούμενου της Μονής Σινά.
   Σε πρόσφατη, μάλιστα, συνέντευξη του στην εφημερίδα, «Espresso» είχε μιλήσει για τον ρόλο αυτό ο Γιάννης Σμαραγδής λέγοντας ότι «ο Στάθης Ψάλτης απέδωσε τον ρόλο με σπαρακτικό τρόπο και με πρωτόγνωρη πνευματικότητα».
    Επίσης, είχε υποστηρίξει ότι η μεταμόρφωση του Ψάλτη ήταν τόσο επιτυχημένη, που τον έκανε αγνώριστο ακόμη και στους συνεργάτες του. «Οι άνθρωποι που δούλεψαν στα γυρίσματα δεν τον γνώριζαν και όταν περνούσε από μπροστά τους, νόμιζαν ότι ήταν ένας κανονικός ηγούμενος! Η γενειάδα δουλεύτηκε πολύ καιρό πριν πάνω στο πρόσωπο του Στάθη, ενώ για να μεταμορφωθεί και να αλλάξει εμφάνιση χρειάστηκαν περίπου έξι ώρες», είχε δηλώσει ο κ. Σμαραγδής.
Ο Στάθης Ψάλτης, που συμμετείχε αμισθί, συνεργάστηκε άψογα με τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο, ο οποίος ενσαρκώνει τον σπουδαίο Νίκο Καζαντζάκη με τον σκηνοθέτη να υποστηρίζει: «Έδεσαν πάρα πολύ και όσοι έζησαν από κοντά το γύρισμά τους έχουν να λένε ότι επρόκειτο για μια μαγική στιγμή: δύο ηθοποιοί που έμοιαζαν γίγαντες».
Πηγές:  enikos.gr  και  saronicmagazine.gr

Κυριακή, 23 Απριλίου 2017

Το ναΰδριο του Αγίου Θωμά στο Λιβάδι της Αίγινας.

      Συνέπεσαν φέτος οι εορτές  των Αποστόλου Θωμά και Αγίου Γεωργίου. Κάτι σπάνιο που είχε να συμβεί πολλές δεκαετίες πριν. Ωστόσο δεν μπορούμε σήμερα να ξεχάσουμε και να μην αναφερθόύμε  στον ναΰδριο του Αγίου Θωμά στο Λιβάδι της Αίγινας. 
      Σήμερα Κυριακή πρώτη μετά το Πάσχα η Εκκλησία  προβάλει  το γεγονός  της ψηλάφισης του Κυρίου από το μαθητή Του Θωμά και την ομολογία της πίστεως  του τελευταίου: "Ο Κύριος μου και ο Θεός μου". Η εμφάνιση του Αναστάντος Χριστού στους μαθητές και στον Θωμά, ο οποίος απουσίαζε από προηγούμενη εμφάνιση του Χριστού, είναι μια από τις πρώτες εμφανίσεις του Χριστού μετά την Ανάσταση. Πολύ ιδιαίτερο γεγονός από τη στιγμή που ο Θωμάς δέχεται την  πρόσκληση του Χριστού να ψηλαφήσει τις πληγές και να βεβαιωθεί  για την αλήθεια της Αναστάσεως. 
   Ο Θωμάς έχοντας εμπειρία  της Αναστάσεως κηρύττει το λόγο του Ευαγγελίου στην Ανατολή και φθάνει μέχρι την Ινδία  όπου βρίσκει μαρτυρικό τέλος. Η μνήμη  του εορτάζεται στις 6 Οκτωβρίου
     Στο Λιβάδι  της Αίγινας συναντάμε το καλαίσθητο εκκλησάκι  του Αγίου Θωμά  που  πραγματικά αποτελεί ένα κόσμημα αλλά και ένα παράδειγμα σεβασμού της λαϊκής αρχιτεκτονικής και μαστοριάς. Με περισσή φροντίδα μεράκι και αγάπη ο προηγούμενος εφημέριος της ενορίας των Αιγινητών Αγίων π. Ιωάννης Βλάχος με συμπαραστάτες το εκκλησιαστικό συμβούλιο και τους ενορίτες, αναστήλωσαν το κτίριο, το συντήρησαν εσωτερικά και εξωτερικά σεβόμενοι το αρχικό του σχέδιο. Όπως μπορεί εύκολα κάποιος να  διακρίνει από την παρακάτω φωτογραφία, το εκκλησάκι αυτό ήταν μικρότερο και έχει δεχτεί προσθήκη νέου κτίσματος στη δυτική του πλευρά, όπως άλλωστε συνηθίζεται και συναντάμε πολύ συχνά  σε εκκλησάκια  της Αιγινήτικης υπαίθρου.
  Ο μικρός αυτός ναός βρίσκεται  στο προαύλιο  του  ενοριακού ναού της Σύναξης των Αιγινητών Αγίων στο Λιβάδι. Εορτάζει την Κυριακή του Θωμά. Στη συνείδηση όμως του κόσμου έχει περάσει ότι ο μεγάλος ναός είναι του Αγίου Θωμά, με αποτέλεσμα λίγοι να γνωρίζουν  την ύπαρξη του ναϋδρίου και την πραγματική ονομασία  του μεγάλου ναού.
   Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ανασύρετε  για τη δραστηριότητα  της ενορίας από το Fb και τη σελίδα "Σύναξις Αιγινητών Αγίων"

Άγιος Γεώργιος ο Γαλάτης στην Αίγινα.

     Γιορτάζει σήμερα το εικονιζόμενο ταπεινό εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου του Γαλάτη στην ευρύτερη περιοχή  του Λεουσείου. Πραγματικά κάτασπρο και υπέροχο κυρίως εσωτερικά. Διακρίνεται το παλαιό τμήμα του κτίσματος το οποίο είναι μια κλασσική μονόχωρη νησιώτικη εκκλησούλα. Όπως και σε πολλά άλλα ξωκλήσσια έχει δυστυχώς προστεθεί στο δυτικό του μέρος μια επέκταση που στην περίπτωση του Γαλάτη είναι μια λυόμενη κατασκευή. Αυτές οι προσθήκες εξυπηρετούν  τους πιστούς  και τους προφυλάσουν από τις καιρικές συνθήκες  διότι η ανοιξιάτικη εορτή του  πολλές φορές επιφυλάσσει εκπλήξεις.
      Ωστόσο εντυπωσιάζει το παλιό τμήμα όχι μόνο για το μικρό μέγεθός του αλλά και με  την χαμηλή είσοδό του που εγκυμονεί κινδύνους στους απρόσεχτους εισερχόμενους προσκυνητές.
    Η παράδοση αναφέρει  ότι πήρε αυτό το όνομα από το γεγονός ότι οι κτίστες του χρησιμοποίησαν γάλα  στην ανοικοδόμησή του.

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Άγιος Γεώργιος ο Καθολικός στην Παλιαχώρα της Αίγινας

Από τους πρώτους ναούς της Καστροπολιτείας του Αργοσαρωνικού στην Αίγινα που θα συναντήσει ο επισκέπτης είναι αυτός του Αγίου Γεωργίου του Καθολικού. Ο ναός φέρει και την ονομασία "Παναγία η Φορίτισσα" διότι βρισκόταν στην κεντρική πλατεία της Παλιαχώρας (forum- αγορά). Είναι ναός πανέμορφος, επιβλητικός και με αξιοπρόσεκτη αρχιτεκτονική. Μετά την πρόσφατη ανακαίνισή του από ιδιωτικό φορέα, βρίσκεται σε άριστη κατάσταση  τόσο το κτίριο όσο και οι σωζόμενες αγιογραφίες του.
   Σε αυτόν το ναό φυλασσόταν η κάρα του Αγίου Γεωργίου που οι Καταλανοί κατακτητές είχαν φέρει από τη Λειβαδιά το 1393. Δυστυχώς η κάρα ταξίδεψε προς τη Βενετία σε αντάλλαγμα για το κτίσιμο του κάστρου της Παλιαχώρας.

   Αξίζει να σημειώσει κανείς ότι η "παραξενιά" και το ενδιαφέρον αρχιτεκτονικά αυτού του ναού είναι ότι λόγω της κατεύθυνσης του κτίσματος  που επηρεάστηκε από τη διαμόρφωση του εδάφους, το ιερό είναι το ποθετημένο κάθετα προς τον  κύριο άξονα του ναού.
  Πάνω από την κεντρική είσοδο του ναού συναντάμε  λατινική επιγραφή του Βενετού Διοικητού του Ναυπλίου που ήταν υπεύθυνος διοικητικά για την Αίγινα (1533). Χαρακτηριστικές είναι οι αγιογραφίες της "Άκρας Ταπείνωσης" οι "Ιεράρχες", οι "Άγιοι Θεόδωροι", ο "Άγιος Γεώργιος".
  
Περισσότερα ιστορικά στοιχεία για  το ναό διαβάζουμε στην επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Ύδρας Σπετσών και Αιγίνης:



Ο ναός του αγίου Γεωργίου του Καθολικού ή αλλιώς της Παναγίας της Φοριτίσσης δεσπόζει στη μικρή πλατεία ή « φόρον» της Παλιαχώρας.
            Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός του ανήκει σε μία παραλλαγή του τύπου των μονόχωρων δρομικών ναών, στους ναούς με εγκάρσια διάταξη του ιερού, στους οποίους η κόγχη της αψίδας του ιερού τοποθετείται εγκάρσια και κατά το Β.Α. άκρον,  ως προς τον κύριο άξονα του ναού.


            Άνωθεν της θύρας του Ι.Ναού επιγραφή λατινική αφηγείται την ιστορία του.
« ΕΙΣ ΤΑΣ ΗΜΕΡΑς ΤΟΥ ΕΝΔΟΞΩΤΑΤΟΥ ΑΥΘΕΝΤΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΒΑΡΒΑΡΟΥ,ΑΞΙΩΤΑΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΤΗΣ ΝΑΥΠΛΙΑΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗΝ ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1533»
            Μετά τα τέσσερα έτη επήλθε η μεγάλη καταστροφή , η οποία κατακρήμνισε την Παλιαχώρα στην κατάσταση που έμεινε έκτοτε διαπαντός και η οποία δε δείχνει τίποτε άλλο παρά μόνο άθροισμα εκκλησιών ερημωμένων και κάστρο ερειπωμένον.
            Σε αυτόν τον ναό ο τελευταίος Καταλανός ηγεμόνας της Αίγινας τοποθέτησε τη κάρα του αγίου Γεωργίου , την οποία απέσπασε από τη Λεβαδειά, το 1393. Η ανακομιδή του ιερού λειψάνου έγινε όταν έχασαν οι Καταλανοί το δουκάτο των Αθηνών. Το ιερό λείψανο ήταν περιζήτητο. Ο βασιλιάς της Ισπανίας Πέτρος ο Δ΄ ζητούσε από το στρατηγό του Ροκαβέρτη να το μεταφέρει στη Βαρκελώνη, όταν θα επέστρεφε από την εκστρατεία εναντίον της Ελλάδος. Αλλά η διαταγή εκείνη έμεινε ανεκτέλεστη. Οι Βενετσιάνοι στάθηκαν πλέον αδίστακτοι και όταν κατέλαβαν την Αίγινα, σήκωσαν την κάρα του αγίου Γεωργίου από την Παλιαχώρα στις 12 Νοεμβρίου του έτους 1462 και την μετέφεραν στην Βενετία, για να την αποθέσουν στην εκκλησία του Σαν Τζιόρτζιο Ματζιόρε. Επιγραφικό χάραγμα στον ι.Ναό της Παναγίας του Γιαννούλη εκδηλώνει την απελπισία των κατοίκων της Παλιαχώρας για την ανακομιδή της Αγίας Κάρας, χαρακτηρίζοντας ως αποφράδα την χρονιά του γεγονότος: « 6970 (δηλ.1462) αποφραδος-νοείται ημέρας-χρόνος» .
            Οι Βενετσιάνοι για να αποζημιώσουν του δυσαρεστημένους άρχοντας της Παλιαχώρας, οι οποίοι εκτός του πολύτιμου λειψάνου έχασαν και τις οικονομικές προσόδους που επέφερε το προσκύνημα του στον τόπο τους, δια των οποίων συντηρούσαν τα οχυρά τους, έδωσαν στον καθένα 100 δουκάτα.
            Στο εσωτερικό του ναού υπάρχουν λείψανα τοιχογραφιών από διάφορες εποχές. Στους μακρούς τοίχους εικονίζονται ο άγιος Γεώργιος και ο άγιος Δημήτριος έφιπποι. Στην κόγχη του ιερού βήματος ιστορείται η Πλατυτέρα, ενώ στην πρόθεση η « Άκρα Ταπείνωσις» . Επί του τοίχου παραπλεύρως του ιερού βήματος σώζεται τμήμα από εικονογραφική παράσταση που απεικονίζει τέσσερις ιεράρχες.
            Η ονομασία του  Ι. Ναού γνώρισε περιπέτειες ανά τους αιώνας. Από ένα χάραγμα μαθαίνουμε ότι αυτός άλλοτε αποκαλούνταν Παναγία η «Μεσουρίτισσα». Πιθανώς αυτή ήταν η αρχική ονομασία του ναού. Αργότερα μετονομαστηκε σε άγιο Γεώργιο τον καθολικό για προφανείς λόγους. Κατά την εποχή της Ενετοκρατίας ο ναός φαίνεται ότι, πλήν της μετονομασίας του, διατήρησε και το αρχικό όνομα της Παναγίας, Παναγία η «Φορίτισσα», αποκαλούμενος από την έμπροσθεν τούτου πλατεία ή «φόρον». Μετά το πέρας της Ενετοκρατίας, ο ναός περιήλθε πάλι στους ορθοδόξους όπως μαρτυρεί το ακόλουθο χάραγμα: « καθηγιάσθη μ’ αγίασμα ο θείος Ναός της Παναγίας της Μεσοσπορίτισσας. Τον ξαναπήραμε από τους Φράγκους οι χριστιανοί".